O nauczaniu języka polskiego

Nie tak dawno napisałem felietonik, wydawało mi się, Ĺźe zabawny, o tym, jak usprawiedliwiają się nieprzygotowani na lekcje moi uczniowie. Zacytowałem tego i owego, troszkę zmieniłem pojedyncze słowa, aby nie moĹźna było dotrzeć do autora tekstu. I okazało się, Ĺźe felietonik wywołał pewne zainteresowanie. Część komentarzy pozostawiłem pod tekstem. Dlaczego do tego materiału wracam? Bo komentarorzy nie napisali „Ale śmieszne” lub „Robią pana w… (i tu jakieś mało parlamentarne słowo)”. Nie, okazało się, Ĺźe komentarze były na temat niechęci uczenia się mojego przedmiotu, o planach Ĺźyciowych uczniĂłw, ktĂłrym ten język polski do niczego nie jest potrzebny (w odróşnieniu od fizyki, matematyki, geografii, biologii czy chemii).
JeĹźeli problem uczenia się „niepotrzebnego” przedmiotu stał się waĹźny, moĹźe warto napisać o tym, co się naprawdę przyda. Nie, nie będę nikomu udowadniał, Ĺźe fizyka, matematyka itd. jest zbędna. Bo udowodniać tego nie naleĹźy. Porozmawiajmy, po co jest nauczany język polski. Powiecie, Ĺźe moĹźna to wszystko wyczytać w podstawach programowych. Pewnie tak. Ale ja napiszę po swojemu.
Uczę przyszłych lekarzy, inĹźynierĂłw, ekonomistĂłw, politologĂłw, policjantĂłw, a moĹźe takĹźe polskie gospodynie domowe mĂłwienia po polsku. Twierdzicie, Ĺźe przecieĹź kaĹźdy po polsku mĂłwi. No tak, ale zaleĹźy, jak mĂłwi! To nie jest obojętne, jaką polszczyzną się posługujemy. Jak mĂłwią lekarze, inĹźynierowie, ekonomiści… Co prawda trudno się uczy w trzydziestoosobowej klasie, ale jakieś sukcesy moĹźna mieć.
Uczę ich także, by mieli o czym mówić. Są co prawda tacy, którzy uważają, iż nie znając literatury oraz szeroko rozumianej kultury polskiej i światowej też mają o czym rozmawiać. No tak. Rozmowa o tym, jakie nogi ma dziewczyna oraz czyj samochód jest lepszy, nie wymaga znajomości Sofoklesa i Herberta. Ale mnie zależy, by nasi uczniowie choć w skromnym stopniu poczuli, iż są inteligencją, ludźmi, dla których świat to więcej niż miejsce zdobywania pieniądzy. Żeby czytając wiersz nie tylko wyczuwali intuicyjnie jego piękno (to proste), ale potrafili go zrozumieć. Czyż lekarz rozmawiający o twórczości Szymborskiej nie jest kimś nieco lepszym, niż ten, który tylko potrafi opowiadać o swych trudnych przypadkach?
Staram się pokazać (skromnie, nic na siłę), Ĺźe moĹźna być szczęśliwym, Ĺźyjąc skromnie i dając z siebie wiele innym. A na pewno więcej dając niĹź biorąc. Nie jest to modne. Interesować się współczesną kulturą, tkwić w centrum innego świata niĹź ten reprezentowany przez klub i dyskotekę. Albo być społecznikiem… Trudne zadanie.
Uczę, że świat jest złożny, że wszystko, na co patrzymy, wszystko, o czym czytamy, tkwi w kulturze, która jest siatką, pajęczyną łączącą przedszłość z teraźniejszością, ale także jeden obiekt z drugim. Tak jak twórczość Herberta tkwi w antyku, Twardowskiego w Biblii (tej czytanej przez św. Franciszka) a w naszej współczesnej szkole ciągle można zobaczyć Bladaczkę z jego osiągnięciami dydaktycznymi.
ZłoĹźoność świata, połącznie róşnych wątkĂłw pokazałem, dość przypadkowo, moim tegorocznym uczniom na przykładzie warszawskiej ulicy Miodowej. Mieści się tam księgarnia PWN, gdzie mieli kupić podręczniki. Wysłałem ich tam, a później po jakichś nieporozumieniach okazało się, Ĺźe wiedza tychĹźe uczniĂłw o naszej stolicy jest nikła. Więc na Miodowej poszukali twĂłrcy epoki baroku, osiągnięć naszego oświecenia, motywu dotyczącego twĂłrczości Mickiewicza (trochę naciągane, a jednak), miejsc związanych z „Lalką” Prusa. Nie zajmowałem się odrodzeniem (reformacja) i wiekiem dwudziestym. TeĹź by moĹźna. Mam pełną świadomość, Ĺźe niektĂłrzy uczniowie nadal na Miodowej nie byli. Ale o ile mądrzejsi stali się ci, ktĂłrzy spenetrowali zabytki tej ulicy! Tak, mają o czym rozmawiać.
Uczę teĹź moich uczniĂłw pisać. Co? Ĺťe to zbędna umiejętność? Tak. Ale co będzie, gdy własne dziecko mojego ucznia poprosi „Tato, pomóş mi z wypracowaniem”. Tato wynajmie korepetytora? Nikt mnie nie przekona, Ĺźe moĹźna być inteligentem i nie umieć napisać po polsku dowolnego tekstu. Nie tylko cv.
Albo znajomość „Bogurodzicy” na pamięć. Malutki tekst. Tylko czy wypada Polakowi nic nie wiedzieć o tym tekście? Ot, tylko tyle, Ĺźe śpiewano ją pod Grunwaldem?
Globalnie – uczę myśleć. NiektĂłrzy się bronią. Są twardzi jak skała. Szkoła przez dziewięć lat ich tego nauczyła. Nauczyć się do egzaminu i lecieć dalej. Nauczyć się, zdać i zapomnieć. A tu trudno. I bywa coraz trudniej. Z miesiąca na miesiąc.
Zadano mi dziś pytanie: „Czy mogę poprawić ubiegły semestr?”. Po co go poprawiać. PrzecieĹź waĹźne jest, jak dziś mĂłwisz, jak dziś myślisz, co dziś wiesz.
Uczyć Ĺźycia. Ktoś zaraz mi napisze „Nie uda się panu”. MoĹźe troszeczkę się uda. Nie więcej. PrzecieĹź spotykamy się tylko przez cztery godziny w tygodniu…

Bez kategorii